Viuva dun Irmandiño

Ben lle dixen que non fora,que quedase na casa conmigo e mais os nosos fillos.
Pero soaron as campás. El mirou cara o solo, apenado, e de supeto ergeu a cabeza collendo a foz de en riba da mesa da cociña, deume un bico e susurrou intentando mostrar valentía "Teño que ir María, polo futuro deles".O dixo sinalando aos nenos que nese momento dormían a sesta sobre a cama feita de palla.Eu mireinos,escoitei a porta abrirse e ao momento pecharse, e esa foi a última vez que vin ao meu marido.

Entendanme señores, non e que non quixera millores condicións de traballo,e xa non para mi que levaba toda a vida sometida aos señores, senón para os meus fillos. Claro que quería ter propiedade sobre as miñas terras, e ter algo que me pertencese, e por suposto que non veía xusta a repartición da producción das terras.Claro que veía estúpido traballalas de sol a sol para logo ter que entregarlle todo aos poderosos e non ter apenas comida que levarme a boca nin para alimentar aos meus nenos. Levantarme cada día ás 6 da mañá preguntándome que iba a quedarlles aos meus fillos cando eu morrera, ou cando ía terminar todo sito.Vivir esperando a que algo cambiase.

Mais ainda que isto non me gustase e soubese que algo habia que facer,tampoco querría que o meu home loitase.
Xa a noite anterior o comentaramos e eu non estaba moi convencida."non vaime pasar nada Mariña,se xa sabes que aquí en vilachá non vai acontecer o realmente gordo do asunto,que non somos un pobo grande. É so para facer algo de ruido.Ou iso dixome Pedro o dos coitelos".
Non creades que estaba moi convencida mais cómo xa sabedes el foi cara a praza coa súa foz, e escoitou todo o que o cura tiña que decirlles sobre o plan.Seria una revolta que cambiaría todo tal como era coñecido,e apodarianse como os Irmandiños. Ás horas unha veciña viu a dicir que os nosos homes acababan de derribar o castelo da Rocha Forte e que volverían pasado ese día!!!Ahí si que alegreime de verdade de habelo deixado ir.Íbamos conseguir acabar con seculos de señoríos e de feudos escuros.
Máis...pasaban semanas e semanas e non volvían mais que novas de que outros pobos galegos rebelaranse contra os seus donos,e xa habianse derrumbado 120 castelos e igrexas en toda Galicia.
Ata un día,que chegaron noticias de que de camiño a casa,os homes de vilachá habían sido atacados por uns rebeldes, ou soldados baixo as ordes do arzobispo de Santiago.
Iso da igual, o caso e que tras meses de espera, as loitas, mortes e demais non serviran para nada pois, cando reprimiron todas as revoltas por toda Galicia os homes que sobreviviran tiveron que deixar as suas hortas para adicarse a reconstruir os castelos que antes derribaran.
En canto a miña familia,eu quedei na mesma situación de represión,con duas bocas que alimentar e sen marido.Ainda que despois desta revolución,sei con certeza,ou polo menos espero,que isto non quedará así,que haberá máis revoltas e que conseguirán cambiar todo o mal que eu,lamentablemente, tiven que
vivir.

Manel Cráneo

Aproveitando que o outro día na clase, o noso profesor Manolo falounos do debuxante Manel Craneo, eu quixen saber algo máis del, xa que non estendeuse sobre os seus traballos pola falta de tempo e quedei coas ganas de saber máis. Atopei unha páxina moi útil na cal dan unha ampla información sobre moitísimos debuxantes galegos.
Pois ben, informandome sobre este magnifico debuxante entereime  de moitos dos traballos que tera feitos dende os änos 90, creando moitos fanzines ou participando en moitas revistas de prestixio galego, máis houbo un dos seus traballos o cal fascinoume e é que Manuel Cráneo foi un dos principais promotores do Colectivo Chapapote, resposta ao desastre do Prestige no cal movilizou a ducias de ilustradores e debuxantes  coma el.
Moitos de vos non saberedes de que trata este proxecto, pois cando sucedeu no 2003 nos eramos ben cativos, máis para min isto foi un referente. Estos 66 ilustradores fixeron un álbum de viñetas sobre o tema, decatandose por un lenguaxe simple e innovador.Simple como para que unha nena de 6 anos coma era eu,entendese que era o que estaba a pasar grazas a alguns destes debuxos os cales meus pais ensinabanme.Ista foi, para mín, unha das ferramentas máis útiles en canto a cultura do momento, non só por ser magnificas ilustración, nin por chegar a persoas de todas as idades e facerlles entender e sentir o que estaba a acontecer senón por doar todo o recaudado coa sua obra H2 Oil a Adega.

Despois de saber que o artifice de facerme entender o que pasara nese 2003 do nunca máis fora Manel Cráneo, comenteino co meu primo, que levame uns 5 anos e desta o que quedou sorprendido foi él,cun "o que non creo é que só o coñezas diso, Gabriela" (é pertinente dicir que o meu primo é un amante dos cómics)  e de feito contoume datos como que Manel fora o presidente da Asociacion Galega de Profesionais da Ilustración(AGPI), ou que él foi o responsabel do storyboard do filme "O lapis do carpinteiro" entre outros."Este home dalle a todo" pensei para mín, ao enterarme que tamén fixera os seus traballiños no mundo da publicidade.
Conscente de que sen decatarme coñecia xa dúas das súas publicacións (H2 Oil e Os lobos de Moeche) quixen ver unha lista de todas, pois ao mellor coñecía algunha máis sen eu sabelo. Desta vez,non foi así pero aínda quedeime abraiada ao ver que ten algo máis de 24 publicacións,que en 15 anos non son poucas.
Actualmente está a traballar  no proxecto dunha revista dixital de carácter satírico chamada o Botafumeiro, a cal leva a funcionar dende Outubro do ano pasado.

En canto a premios non podemos dicir que gañase una ducia deles, máis foi galardoado moitas veces en certames galegos,chegando a gañar un terceiro e carto posto na  primeira categoría no 2003, e incluso pola recreacion da vida de García lorca nunha convención de Granada.
A súa formación centralizouse na escola de deseño Pablo Picasso da Coruña.durante 5 anos, e despois fixo algúns ciclos para formación persoal aínda que á vez traballaba posto que dende o minuto 0 Manel Cráneo foi un emprendedor, o cal comezou coa súa obra coa temática sobre A terra dos mouros.Aquí deixovos un vídeo da presentación doutras das súas obras :

Cultura do viño en Galicia

O viño: para alguns, unha bebida, un acompañamento para algunha comida, ou un alcohol como outro calqueira. Máis o viño é un alimento moi antigo,que bebese dende o comezo da historia,e que ten unha cultura extensísima.
Meu pai sempre di que arredor dunha copa de viño podense dar todas as conversacións do mundo.A xente que teña unha pouquiña de idea pensará que a cultura do viño español atopase case toda na Rioxa,e aínda que non van do todo desencamiñados (pois aquí hai centos de bodegas boísimas a nivel mundial e o mellor museo da cultura do viño do mundo) hoxe estamos a falar desta cultura desenvolvida en Galicia,que non é pouca,por tanto comezarei a contarvos.

O mellor museo da cultura de viño,atopase en Briones, da bodega Dinastía Vivanco,e aínda que este non sexa galego interesaravos saber que esta fielmente enlazado con Ferrol. En Galicia vendense arredor de 300.000 caixas anuais deste viño,( o cal participa extensamente en Fevino ) o que non sería posibel sen unha gran cultura detras de xente que consume este producto.Pero este compromiso vai máis alá.

Todos os anos dende fai 5, celebrase en Ferrol, Fevino; a maior feira da cultura do viño a nivel galego, e con certo prestixio a nivel nacional, á cal acuden sobre 200 bodegas, enólogos, narices, sumillers,etc  na que os amantes do viño e demáis interesados do mundo enolóxico poden disfrutar durante unha fin de semana de catas, conferencias e stands.
O responsable da organización de Fevino, Fernando Yáñez, asegurou que  Ferrol será a capital española do viño,co titular "Ferrol,casa onde conflue a cultura nacional do viño". O pasado 2013 por primeira vez acude  o Consello Regulador da Rioxa con máis de 40 bodegas, ademáis dos cinco das denominacions de orixen galegas.
Aínda que a última edición desta feira vai máis dirixida a un ambiente profesional, e cara ós que "se manexan" un pouco no asunto.
Para os que non saben, máis queren aprender e disfrutar nunhas vacacións,esta terra trae consigo "Galicia, unha experiencia enoturística" ; xa é moita a xente que visita Galicia coa intención de pasar uns días visitando as denominacións de orixe galegas: Rías Biaxas, Riveira Sacra, Monterrei,O Ribeiro e Valdeorras,lugares onde o arte e a cultura xuntanse no viño, e onde podese visitar as bodegas,dende as máis vangardistas,ata as máis tradicionais e señoriales( en algunhas delas hospedarse),e pasear polos viñedos galegos, os cales están repartidos por toda Galicia. Turgalicia ofrece paquetes de viaxes ata aquí que incluen rutas de viños, e a inmersión en castros, nos cales xa se bebía o viño, dando unhas charlas sobre a historia do viño en Galicia, pasando polos romanos e chegando ata hoxe en día.

Se con toda esta información non vos chega, só fai falta ter ollos para poder ver que o centro de Ferrol está practicamente morto máis o único que o aviva é a cultura do viño,e a xente que baixa as rúas do centro(Rúa Magdalena,o Callao,...) a tomar os viños, acompañados pola gastronomía espectacular dos caseríos ou bares de tapeo da zona.
Espero que toda esta información axude a alguén a aprender que o viño é moito máis cunha simple bebida, e que a pesar de estar en crisis, este sector é o que nunca morre, e segue a ter un gran protagonismo na nosa cidade( moitas familias viven del ).
Tamén, como non,falar,aínda que máis brevemente, sobre a relación que garda o arte co viño,dende as esculturas do deus Baco,(deus do viño) ata a idade contemporánea,na cal multiplicanse os cadros con motivos enolóxicos.
No 2008 fixose no restaurante galego Camiño da Serpe (o cal ten una estrela michelín) a primeira subasta galega de viños e arte enolóxico, como por exemplo pezas de Sargadelos do siglo XIX, pinturas de diversos artistas e pezas curiosas como un vinoscopio,un pesa taninos,descorchadores diversos, un moble bar, sifones, etc.
 Os propietarios, Xoán y Xosé Cannas (Nariz de Oro 2004), pretenderon con este acto sobresair da restauración tradicional e ser algo máis que un restaurante, unindo nun mesmo local a arquitectura contemporánea,a enoloxía e a cultura.

Unha vez máis Galicia non se queda corta na cultura, e non deixa de sorprendernos, esta vez, cunha botella de viño na man.

Cultura nas rúas galegas,festivais nos poros galegos

Galicia respira innovación por cada poro da súa pel. País curioso sen dubida.
Dende o comezo dos tempos,ou máis ben dende fai uns séculos..todo o mundo,ou mais ben os galegos e incultos...teñen a Galiza coma un lugar onde non hai máis que campo e estamos atrasados en todos os temas, sobretodo culturais e tecnolóxicos, máis moitos dos que pensan asi quedarían coa boca aberta se soubesen todo que se trama nestas terras, e que non escondense, senón que para coñecelos tes que buscar, e tes que interesarte. Tópico de terra misteriosa ben posto neste caso.
 Ninguén vai traerche nada a porta da túa casa en ningún lugar, non van traer nin bailes, nin libros nin cultura de ningún tipo...ou quizás si!! quizás nalgún lugar de Galicia,como en Vigo,podas saír da túa casa e atopar una obra de teatro en frente de ti.

Entre Febreiro e Marzo deste ano, reunironse nas rúas de Vigo 22 compañías, de ámbito internacional, das cales seis eran galegas. O motivo deste encontro nas rúas viguesas foi o Festival Alternativo de Artes Escénicas, o cal celebrase en Galicia, e ten moito son a nivel, como xa dixen antes, internacional, reunindo durante 15 días a artistas e intelectuais de todas as zonas de Europa,de feito leva sendo celebrado dende fai nove anos .
Este ano o festival xirou entorno a actuacións en lugares moi diferentes, tanto os auditorios e teatros de Vigo, como en prazas, rúas, e demais espazos abertos. Foron actuacións tanto de grupos de danza de todo tipo, escolas viguesas e galegas en xeral, e tamén compañías teatrais como a actualmente destacada e galega Voadora, a cal estreouse como compañía oficial neste festival e actuou neste festival coa obra Periferia e moitas máis actuacións que encheron Vigo de arte e cultura para todos por uns días,e que oxalá sigan moitos anos máis.

Pero isto non é o único..despois das innumerabeis actuacións dadas en Galiza, vou facer nomeamento a outra actividade parecida que vaise producir no ano que ven. Do 4 ao 21 de Febreiro de 2015, a cidade da Cultura de Galicia (Santiago de Compostela) acolle un innovador festival de teatro,danza e arte en acción. Un festival chamado "escenas do cambio", gran nome para comezar cunha idea nova feita realidade.
Este é dirixido polo galego Pablo Hidalgo e esta vez as actuacións (sobre dezaseis) serán todas en espazos cerrados, e principalmente no museo centro Gaiás. Destaca una das actuacións creada por un portugués chamado Joao Galante co estreno de Atlas, obra protagonizada por cen persoas de Santiago de Compostela que traballarán durante una semana con os artistas e os seus equipos. Tamén outras compañías como Matariles ou a aparición de músicos como Virxilio da Silva.
Tamén teremos neste festival grupos de reflexión, algún deles dirixidos por galegos como Xesus Ron que formulará como obxetivo repesar a escena galega.
Aquí deixovos unha mostra do grupo Monica de Nut Trio, un grupo de música contemporánea e vangardista, que xa participou en festivais internacionais de música alternativa e gañou algún ca outro premio.Esta cantante canta ópera, jazz, música de raíz, música experimental… Ten experiencia na interpretación teatral e na danza contemporánea. Estudiou piano e pedagoxía musical. Formouse no canto lírico licenciándose na Escuela Superior de canto de Madrid e tamén na música tradicional galega e no jazz.
Despois do éxito do seu primeiro disco Mónica de nut Trio, mellor disco 2012 segundo a revista Distrito Jazz, está a presentar o seu novo traballo :
Dos fios invisibles chegan as cores xunto co guitarrista Virxilio da Silva.
Colabora con varias agrupacións musicais e teatrais. Está a rodar os seus proxectos en solitario Voz soa e Intervencións de rúa e organiza obradoiros participativos de técnica vocal para profesionais e lúdicos como os Comando Grito ou Gran Coro de bebés; non hai cantante pequeño..Aquí deixovos una mostra :

Materia prima da danza en Galiza

Boas noites,creo que para que esta entrada sexa pertinente debo comezar dicindo que eu bailo danza contemporánea, son una gran amante desta disciplina e pasome a maioría do meu tempo libre bailando, ou vendo videos de danza. Fai un rato deuseme por buscar "Danza en Galiza" en YouTube, para ver que saía,e lamentablemente non soará a sorpresa máis as primeiras 5 páxinas están compostas de escolas de baile galego e bailes de orquestas en festas de pobos.

Aclaro que eu non teño nada en contra do baile galego, sen dúbida somos os mellores niso..tamén faltaría máis, se é noso. Máis coma ese punto de vista do baile galego e as bailarinas das orquestas xa está máis que tocado, eu hoxe quero ver "danza en Galiza" dende outra forma.

Como xa dixen se buscades en internet a simple vista, aparecerá iso, máis se mirades máis a fondo, e se buscades vos, comenzaredes a ver grandes manifestacións de danza e grandes bailarinas que non son recoñecidas, e que seguramente ninguén do voso entorno coñeza, máis se preguntamos por elas en Madrid a moita xente posta no tema soaranlle.

Por exemplo,falemos dunha bailarina de danza contemporánea e danza clásica. É de Ferrol, non atoparemos ningún exemplo máis cercano.
Esta bailarina presentouse a un concurso chamado "Fama" emitido nunha cadena vista en toda España, e que seguramente vos soe a todos xa que foi un programa con moita repercusión nacional. A gañadora da segunda edición deste foi Sabela Adalid ; esta rapaza ferrolana.
Presentaronse miles de persoas de toda España,e incluso de toda Europa, e entre todos eles,unha galega gañou,ningun o cría,vaia. Isto amosa a pouca crenza no propio.
Este video foi grabado nunha actuación fai menos de 2 anos no teatro Colón :

 

 

 

Tivo ofertas de traballo por parte de moitas compañías, e aínda que actualmente da clases de danza nunha escola de Ferrol, tamén estivo ofertada a súa praza no Conservatorio profesional de danza da Deputación da coruña.

O director deste conservatorio é o chamado  Luciano Gómez Pérez , gran profesional desta disciplina.
Nacido en Fisterra, inicia a súa carrera en Bruselas con profesores como Carmen Roche ou Vitor Ullate, e máis adíante na prestixiosa escola "Mudra" dirixida por Maurice Béjart. Continúa desenvolvendo xa a súa carreira durante once anos en Estados Unidos interpretando papeles na danza clásica, neoclásica e contamporánea, en musicais coma " The Richmond Ballet", "Hartfor Ballet" , etc. E colaborou en diversas obras para o Palacio da Ópera.

Continuou a súa carrera volvendo a súa terra e agora traballa como director, onde está a conseguir grandes premios presentando alumnos a diversos concursos nacionais de Danza como os de Zaragoza, Torrelavega e A Coruña, obtendo en todos eles os primeiros premios.

Podería seguir a falar extensamente de grandes figuras danzantes de Galicia,de feito xa non quise facer  incapé na danza clásica porque estenderíame e isto convertiríase nun "mazacote", pero son innumerables as compañías e bailarinas profesionais boísimas que están a aparecer en Galicia nesta rama. Máis confío en que é cuestión de tempo que todas estas saían a luz e sexan recoñecidas como o que son,profesionais admiradas na súa terra propia.Quizás non só sexa culpa da poboación de a pé o seu poco coécemento de todas estas profesionais, senón tamén dos concellos e gobernantes galegos que promoven tan pouco este arte.

Tamén gustaríame tratar nesta entrada a danza vista dende unha perspectiva amateur con vistas de futuro, e isto non podo evitar facelo con certo enfado e ton de crítica persoal, xa que, se xa de por si en Galicia tendemos a non valorar o que temos e non saber aprecialo, coa danza isto crece máis , pois esta é unha das artes menos valoradas a nivel mundial, tendo moi pouca repercusión mediática e pouca importancia cultural se non se profundiza no tema.
Deixando un pouco de lado o profesional,creo que debedes saber que só na cidade de Ferrol,a cal é bastante pequena,e peca de poboación envellecida, hai unhas 8 escolas de danza, todas cheas de nenas dispostas a adicarse a isto nun futuro, a ser grandes bailarinas galegas, e as cales necesitan lugares para formarse profesionalmente.

É que naide está a darse conta da materia prima que temos aquí? Centos de persoas en Galicia e Ferrol adican máis de 5,8 e 10 horas á semana a bailar,a cultivar a cultura galega. Que alguen intente explicarme porque facemos ollos cegos a esta gran manifestación e porque non hai un conservatorio profesional de danza en Ferrol. Só en Galicia, hai 2, bastante demandados e coñecidos polo seu nivel na danza contemporánea.

O outro día entereime de que para xogar ao futbol, non hai que pagar nada, xa que é gratis e esta todo financiado polo propio clube. A diferencia dunha escola de danza, na que tes que pagar unha mensualidade polas clases ás que asistes, tes que pagar o material e os lugares nos que actúas, grazas ao maravilloso concelleiro de cultura o cal non cede ningún auditorio nin teatro para bailar, porque "a el gustalle máis a música". TODAS as escolas de danza en Ferrol son privadas,e isto é igual a que a xente que non teña cartos xa non pode nin bailar. Igual da que nacera para iso.

Sintome bastante doída por este rechazo ou canto menos pouca axuda hacia o propio,e hacia unha arte que require tantísimo esforzo para o pouco que se valora.

"Avóa, contame unha lenda"

 O outro día,decidín preguntarlle a miña avóa por algunha lenda da que se falase na súa escola ou coas súas amigas,máis ela dixome que sabía outra máis interesante,a cal escoitara en casa,en boca da súa visaboa,e esta era a procesión das Xás :

A Procesión das Xás, ou Procesión das Xans,  trata dunha procesión semellante á da Santa Compaña, pero que se diferencia de ésta en que non son as pantasmas dos mortos os que van nela, senón as pantasmas dos vivos.
Marchan en dous filas e levan un cadaleito. Canto máis cerca do cadaleito vaian os espíritus destas filas, máis rápido morreran. Os que van máis lonxe poden tardar ata tres ou catro anos en morrer. 

O peor de todo non é isto, senón que quen atopara esta procesión,podía sentila,máis non vela,e deste modo non podía escapar,e unha vez que topaba con esta,volvíase visible. O encontro dábase case sempre nos cruces dos camiños, onde era costume deterse cos difuntos para que os sacerdotes botasen responsos (oración en honor aos mortos). 
 Se o que a atopaba era amigo dos que ían na procesión,o único que facíanlle era levalo polo aire a outra parte;máis se era enemigo,dábanlle una brutal paliza e o arrastraban polas silveiras e os toxos. 
 
Isto,aínda que non sexa tan coñecido agora como fai unos séculos,dise,que segue a existir.
Son poucas as persoas que hoxe en día ven a Procesión das Xás, pois para iso necesitase poseer unha de estas condicións: que o padriño de quen a ve, rezase mal o credo cando o bautizaron, ou ben que o sacerdote cambiase os santos óleos confundindo os da extrema unción cos del bautismo. Tal error podese remediar bautizándose de novo.

Segredo dos camiños galegos

Non sorprende a ninguén este apodo de Galicia misteriosa que estamos a tratar,xa que en Galicia escondense por todas parte segredos,castros antigos con centos de curiosidades..Galicia terra de meigas,que atopanse nos bosques e montes galegos.

Sobretodo atopamos todos estos misterios en camiños,perdidos,como o camiño secreto de Galicia.Camiños que na época romana díciase que levaban ata "O fin do mundo".
Asombroso é o que podemos atopar entre as silvas de estos camiños..Por estas rutan han pasado relixiosos e políticos,artistas e labregos,todo tipo de cargos,dende o comezo da historia ata o día de hoxe que seguen a pasar os máis afortunados.
Nas súas marxes crearonse:castros,templos,hospitais,vilas,fontes...e todas estas albergan miles de historias encantadas fascinantes.

Non podese negar que algo especial ten que ter cando é a dia de hoxe que miles de personas seguen perenigrando estes camiños dende todas partes do mundo,ata Santiago.Albérgase sen duda algun tipo de maxia para que tanta xente tan diferente veña ata aquí a pé.

Camiño cercano á  Lavacolla

                                                           
                                      Maxia sen ir máis lonxe nos albergues construídos para todos os que queiran pasar a noite nestes camiños,ou nos lugares que podes atopar mentras camiñas cara o destino que é a Catedral de Santiago.Algúns dos meus lugares máis especiais son A lavacolla,que é un río pequeno no cal cóntase que a xente do medievo e os antigos peregrinos viñan aquí para lavarse e purificarse antes de chegar ata Santiago,porque se non o seu camiño non valería para nada e terían que volver ata este punto para purificar a súa alma.E outro lugar que encántame é a Capela do Ciprés; unha pequena capela cun encanto especial a cal ten ao seu lado unha árbore milenaria, e que foi construída cando a árbore xa estaba aquí,por uns monxes a finais do século IX.

Fai un tempo lín nun libro sobre a historia galega a seguinte frase: "Os símbolos verdadeiros permanecen no tempo como soporte de realidades intanxibles, expresando ideas universales."
Creo que ten toda a razón do mundo,e é bonito ver como algunhas das ideas galegas que permanecen no tempo dan lugar a ideas universales,que coñecense en todo o mundo como é todo o relacionado a este camiño .